Tuesday, October 10, 2017

Hòa Hảo

Vũ Ngự Chiêu Dưới thời Nhật chiếm đóng (1940-1945), tại các tỉnh miền Tây, một giáo phái đang thành hình và lực lượng ngày một mạnh. Từ sau năm 1947, giáo phái này thường được biết như Phật Giáo Hòa Hảo, hay ngắn gọn hơn, Hòa Hảo. Hòa Hảo thực ra chỉ là tên ngôi làng … Tiếp tục đọc

Phong trào Nhân Văn Giai Phẩm

Thụy Khuê Nhân Văn Giai Phẩm là phong trào đòi hỏi tự do dân chủ của văn nghê sĩ và trí thức miền Bắc, có tầm vóc lớn lao, khởi xướng đầu năm 1955 và bị chính thức dập tắt vào tháng 6 năm 1958. Từ 1959 cho đến nay, hai nguồn tư liệu tương … Tiếp tục đọc

Sunday, October 8, 2017

Trương Tửu là ai?

Trương Tửu – Nguyễn Bách Khoa (1913-1999) Đỗ Ngọc Thạch Trương Tửu là ai? Trong hầu hết các bài viết về Nhân văn-Giai phẩm trước đây, Trương Tửu (1) đều được nói tới với vị trí nhân vật chủ chốt của phong trào này. Song, người ta vẫn phải hỏi “Trương Tửu là ai?” bởi những gì viết về Trương Tửu đều rất … Tiếp tục đọc

Vì lẽ gì Việt Nam ta không bị Hán Hoá

  Thao Ho Lãnh thổ Trung Quốc thời xa xưa chỉ bằng mấy tỉnh hiện nay, nhưng nhờ sức bành trướng không ngừng lan ra bốn phía, nên to lớn như hiện nay. Trước thời Tần, biên giới Trung Quốc tại phía nam chỉ đến sông Dương Tử và một phần đất tại các tỉnh … Tiếp tục đọc

Wednesday, October 4, 2017

Tính cách người các tỉnh tại Trung Quốc

Dương Danh Hy 1. Người Hà Nam Tỉnh Hà Nam là cái nôi của dân tộc Trung Hoa, trong sáu cố đô của Trung Quốc có ba cái ở Hà Nam. Thế nhưng thanh danh hiện nay rất xấu, các công ty lớn tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng châu, Thâm Quyến đều không muốn thuê dùng người Hà … Tiếp tục đọc

Monday, October 2, 2017

“Cuộc chiến Việt Nam”: Nước tràn miệng giếng

Nguyễn Nhật Huy  “Trở về từ Việt Nam cũng nhức nhối như chính cuộc chiến” –  Karl Marlantes, một cựu binh Mỹ mở đầu bộ sử thi truyền hình mới nhất của Ken Burns và Lynn Novick trình chiếu trên kênh PBS. Ở Mỹ, suốt nhiều năm sau chiến tranh, không ai nói về Việt … Tiếp tục đọc

Sunday, October 1, 2017

Ken Burns, Lynn Novick và “Cuộc Chiến Việt Nam”

Nguyễn Nhật Huy (Hoa Kỳ)  “Đó là một sự xấu hổ thường nhật.” Ken Burns đã nói như vậy khi được hỏi về trải nghiệm sản xuất bộ phim tài liệu “Cuộc chiến Việt Nam” mà ông hợp tác cùng nữ đạo diễn Lynn Novick. Burns và Novick bắt đầu dự án với “một sự … Tiếp tục đọc

Lịch sử Champa từ sơ khai đến cuối thế kỉ XV

 Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa Chương 1: Vương quốc cổ Champa từ khi hình thành đến cuối thế kỉ X. 1.1 Vị trí địa lí, dân cư, ngữ hệ và văn hóa cơ sở. 1.1.1 Vị trí địa lí. Nếu nhìn một cách tổng thể xuyên suốt quá trình lịch sử của Champa từ khi hình … Tiếp tục đọc

Lý triều tân biên: Cao Tông và Huệ Tông

Đặng Thanh Bình Dẫn nhập: Trong các bài trước tôi có đề cập tới các sự kiện liên quan đến Dự Tông, Thần Tông, Anh Tông. Đây là bài cuối trong nhóm các bài về Lý triều tân biên. Bài viết này đề cập đến các sự kiện liên quan tới Cao Tông và Huệ … Tiếp tục đọc

Trước tháng hai năm Tân Sửu (1841) ở phía đông Kinh Thành Huế có cầu Đông Hoa, có phố Đông Hoa

Nguyễn Văn Nghệ    Tạp chí Xưa & Nay số 485 tháng 7-2017 có bài viết“ Có hay không việc kỵ húy tên chợ Đông Ba ở Huế?” của tác giả Tôn Thất Thọ. Tác giả Tôn Thất Thọ cho là trong quá khứ ở Huế không có cái chợ nào mang tên Đông Hoa … Tiếp tục đọc

Khảo sát chuyện Ngũ Đế phía nam vỗ về Giao Chỉ

Bản đồ Giao Chỉ bộ (交趾部) thời Tây Hán Nguyên tác tiếng Trung: Tống Hội Quần* Dịch và chú thích tiếng Việt: Tích Dã Tính chân thực của chuyện Ngũ Đế **“phía nam vỗ về Giao Chỉ” được các học giả xưa nay bàn luận không dứt, trở thành một chủ đề nổi cộm của … Tiếp tục đọc

Tuesday, September 26, 2017

Tề Bạch Thạch- danh họa Trung Hoa cận đại

Lê Anh Minh Ngày 23 tháng 11 năm 1863 (tức năm Đồng Trị thứ hai, đời Thanh) tại ngôi làng Tinh Đẩu, huyện Tương Đàm, tỉnh Hồ Nam Trung Quốc, một bé trai đã chào đời trong một gia đình nông dân nghèo. Gia đình này bấy giờ đã có bốn người, gia chủ là ông … Tiếp tục đọc

Con người trong cái nhìn của Nho giáo

Lê Anh Minh Con người hôm nay và con người hôm qua – con người của ngàn xưa – dường như không khác nhau là mấy. Cởi bỏ lớp vỏ bọc văn minh vật chất, con người ấy, dẫu hình hài có thanh tú mỹ lệ hơn con người ban sơ, nhưng nỗi khắc khoải vẫn … Tiếp tục đọc

Khổng Tử và cuộc mưu cầu hạnh phúc nhân sinh

Herrlee G. Creel Lê Anh Minh dịch Khổng Tử là một trong vài nhân vật đã ảnh hưởng sâu xa đến lịch sử nhân loại bằng bản lĩnh nhân cách, tài năng trí tuệ, và những thành tựu cá nhân. Chúng ta không thể nào giải thích cặn kẽ được sự xuất hiện của các … Tiếp tục đọc

Monday, September 25, 2017

Bảng tra niên đại các triều vua Việt Nam

BẢNG TRA NIÊN ĐẠI CÁC TRIỀU VUA VIÊT NAM (Xếp theo thứ tự Tây lịch, chú ý triều Lê và Mạc có đan xen ) Niên hiệu Chữ Hán Tây lịch Tên vua Đại Đức (Thiên Đức) 大德 544-548 Lý Nam Đế Thiên Đức (Đại Đức) 天德 544-548 Lý Nam Đế Thái Bình 太平 970-980 … Tiếp tục đọc

Vài nét về sự du nhập chữ Hán và việc sử dụng chữ Hán ở Nhật Bản

Nguyễn Thị Oanh Viện nghiên cứu Hán Nôm Chữ Hán một sản phẩm văn hóa độc đáo của Trung Hoa, sau khi ra đời đã không còn là riêng của dân tộc Trung Hoa, nó vượt qua hàng rào ngôn ngữ và biên giới, tiến sang các nước lân bang, gây ảnh hưởng sâu sắc … Tiếp tục đọc

Sunday, September 24, 2017

Lý triều tân biên: Anh Tông Hoàng Đế

Đặng Thanh Bình Toàn thư chép: “Ất Mùi [1175] Mùa xân tháng giêng, sách lập Long Trát làm Hoàng thái tử, ở đông cung. Phong Tô Hiến Thành làm Nhập nội kiểm hiệu thái phó bình chương quân quốc trọng sự, tước vương, giúp đỡ đông cung (…) Mùa hạ tháng 4, vua không khỏe, … Tiếp tục đọc

Friday, September 22, 2017

Người Việt Nam đầu tiên khám phá Thất Châu Dương không phải là Hoàng Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa)

Nguyễn Văn Nghệ   Trên trang web Tạp chí Thời đại có bài viết “Phản biện lập luận của nhà nghiên cứu Hàn Chấn Hoa về lãnh vực sử địa cổ có liên quan đến Biển Đông được đề cập trong tác phẩm Ngã quốc Nam Hải chư đảo sử liệu hối biên”(1)của tác giả … Tiếp tục đọc

Thursday, September 21, 2017

Vũ Trọng Phụng và sự tha hoá của con người trong môi trường bạc tiền, tham nhũng

Thụy Khuê Vũ Trọng Phụng là một trong những khuôn mặt độc đáo nhất của văn học tiền chiến. Văn chương Vũ Trọng Phụng đối lập với văn chương Tự Lực văn đoàn và cũng khác hẳn lối hiện thực phê phán của những người cùng thời như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Nguyên … Tiếp tục đọc

Wednesday, September 20, 2017

Trang sử theo thực đơn: Khmer Đỏ và mạch sống Trung Quốc

Ngô Thế Vinh Lời Dẫn: “History à la carte”, là một thuật ngữ rất mới của Chương Lập Phàm/ Zhang Lifan một sử gia Trung Quốc, khi trả lời phỏng vấn báo New York Times [March, 2015], ông đã đưa ra một ví von: “lịch sử theo thực đơn / history à la carte”, theo cái … Tiếp tục đọc

Sunday, September 17, 2017

Lý triều tân biên: Thần Tông Hoàng Đế

Đặng Thanh Bình 1 . Toàn thư chép: “Nhâm Thìn [1112] Bấy giờ vua tuổi đã nhiều mà chưa có con trai nối dõi, xuống chiếu chọn con của tông thất để lập làm con nối. Em vua là Sùng Hiều hầu (không rõ tên) cũng chưa có con trai. Gặp lúc nhà sư núi … Tiếp tục đọc

Friday, September 15, 2017

Giải mã hôn nhân đầu triều Trần

  Trần Vũ Chung Triều Trần là triều đại có hôn nhân lạ lùng nhất trong lịch sử Việt Nam với những cuộc hôn nhân cận huyết, đặc biệt là giai đoạn đầu triều Trần. Tất cả đều nhằm mục đích gìn giữ quyền lực họ Trần nhưng cụ thể được tính toán chính xác … Tiếp tục đọc

Wednesday, September 13, 2017

William Shakespeare

Phạm Văn Tuấn William Shakespeare (1564-1616) là nhà viết kịch và nhà thơ bậc nhất của nước Anh đồng thời cũng là tác giả danh tiếng nhất trên Thế Giới. Không một nhà văn nào có các tác phẩm được nhiều người tại nhiều quốc gia tìm đọc hơn William Shakespeare bởi vì Đại Văn … Tiếp tục đọc

Tuesday, September 12, 2017

Danh sơn bậc nhất ở Ninh Bình

  Hoàng Đình Hiền A .Vị trí    Núi Thiện Dưỡng thuộc làng Thiện Dưỡng – xã Ninh vân – huyện Hoa lư – tỉnh Ninh Bình. Làng và núi cùng mang một tên là Thiện Dưỡng.    Làng ở giữa thung có nhiều núi cao bao quanh, nổi bật là là hai dãy núi … Tiếp tục đọc

Monday, September 11, 2017

Thượng thư Tôn Thất Hiệp và những ngộ nhận trong tư liệu lịch sử

Tôn Thất Thọ  Ngày 10-2-18959 nhận được tin quân Pháp từ Đà Nẵng kéo vào Gia Định tập trung ở Cửa bể Cần Giờ, triều đình Huế liền cử thượng thư Hộ bộ là Tôn Thất Hiệp (1814-1862) vào ngay Gia Định để tổ chức chỉ huy chống giặc. Trước khi vào Gia Định, Tôn … Tiếp tục đọc

Sunday, September 10, 2017

Lý triều tân biên: Dự Tông Chính Hoàng

Đặng Thanh Bình Mộ chí phu nhân Phụng Thánh họ Lê viết: “Phu nhân của Thần Tông Nhân Hiếu hoàng đế, họ Lê húy là Lan Xuân, con gái út của Phụ Thiên Đại vương. Mẹ là công chúa Thụy Thánh, con gái cả của Dự Tông chính hoàng. Trưởng bà viết Thụy Thánh công chúa … Tiếp tục đọc

Thursday, September 7, 2017

Nữ hoàng Isabella I- Người đặt nền móng cường quốc trên biển

Vua Ferdinand và Nữ hoàng Isabelle tiếp nhận sự đầu hàng của thành phố Granada từ tay quốc vương người Moor Beaubhudier Nguyên tác Bốc Tùng Lâm Người dịch : Nguyễn Kim Dân Sự tích Nữ hoàng Isabelle I và ảnh hưởng của bà đối với lịch sử, so sánh với Columbus, không thua kém … Tiếp tục đọc

Marco Polo (1254 – 1324) nhà thám hiểm Châu Á lừng danh

Phạm Văn Tuấn Trong thời Trung Cổ, không một người châu Âu nào đã đi du lịch qua phía đông quá xa như Marco Polo và đã mang về các tin tức của một xứ sở xa lạ là nước Trung Hoa. Cuộc viễn du của Marco Polo đã đóng góp vào sự hiểu biết … Tiếp tục đọc

Thời đại thám hiểm và khám phá (1420-1620)

Phạm Văn Tuấn 1- Nguyên do thám hiểm. Trong lịch sử của thế giới tây phuơng và trong hai thế kỷ giữa các năm 1420 và 1620, người châu Âu đã mạo hiểm, vượt biển để đi tìm hiểu các miền đất xa lạ. Sự khám phá của họ đã đưa đến việc thuộc địa … Tiếp tục đọc

Christopher Columbus (1451-1506) nhà hàng hải Ý khám phá châu Mỹ

Phạm Văn Tuấn 1/ Thomas More và cuốn sách “Không Tưởng”. Vào năm 1516, một học giả kiêm văn sĩ, kiêm chính trị gia người Anh là Sir Thomas More (1478-1535) đã viết ra một tác phẩm rất nổi tiếng, là cuốn truyện “Không Tưởng” (Utopia), đề cập tới một hòn đảo tại nơi này … Tiếp tục đọc

Wednesday, September 6, 2017

Vụ án Yên Bái- Không thành danh thì thành nhân

Trần Gia Phụng 1. Hoàn Cảnh Chính Trị Vào đầu Thế Kỷ 20 Từ khi Pháp đặt nền đô hộ năm 1884 tại nước ta, dân chúng Việt Nam liên tiếp nổi lên tranh đấu chống Pháp giành độc lập. Lúc đầu, những cuộc khởi nghĩa bạo động nổ ra dữ dội khắp nơi trong … Tiếp tục đọc

Hoạn quan

Nguyễn Duy Chính Lộc Đỉnh Ký, bộ tiểu thuyết kiếm hiệp sau cùng của Kim Dung đã dựa trên bối cảnh của triều đại nhà Thanh và sinh hoạt của triều đình, điển hình là hệ thống hoạn quan, trong đó không ít những âm mưu chính trị có liên quan đến cái thế giới … Tiếp tục đọc

Tăng Tuyết Minh- Người vợ Trung Hoa của Hồ Chí Minh

Nguyên tác của Từ Song Minh Nguyễn Duy Chính dịch và giới thiệu Lời nói đầu: Theo điện thư của một bằng hữu, chúng tôi đọc được một bài báo trong Võ Hán Văn Sử Tư Liệu (武漢文史資料) [số 99 ra tháng 1 năm 2001], nguyên tác của Từ Song Minh (徐雙明) do Khổng Khả Lập (孔可立) trích … Tiếp tục đọc

Friday, September 1, 2017

Sự đóng góp của giám mục Pigneau De Béhaine vào công cuộc cải cách Gia Định

Nguyễn Duy Chính LỜI MỞ ÐẦU Trong chiều hướng đưa ra một lời giải thích cho thời kỳ tranh hùng cuối thế kỷ XVIII giữa hai thế lực Tây Sơn và chúa Nguyễn, nhiều sử gia cận đại đã đồng hóa những giáo sĩ với các thế lực ngầm khuynh loát trong các âm mưu chính trị. Quan điểm … Tiếp tục đọc

Phan Huy Ích và bang giao Thanh- Việt

Nguyễn Duy Chính LỜI MỞ ĐẦU Lịch sử nước ta có những thời kỳ bị coi như “khuyết sử”. Sở dĩ gọi là khuyết sử vì sử sách không tường thuật lại những gì đã xảy ra mà nhiều chi tiết bị che dấu có chủ đích. Che khuất đã đành, lại có những chi tiết … Tiếp tục đọc

Phan Huy Ích (1751- 1822)- Tinh Sà kỷ hành: Ký sự trên thuyền đi sứ (với vua Quang Trung giả) năm 1790

Phạm Trọng Chánh Tinh Sà Kỷ Hành, là tập thơ kiệt tác hàng đầu trong kho tàng thi ca chữ Hán của Việt Nam, được vua Quang Trung khen ”thơ văn ông có khí cốt” và Ngô Thì Nhậm ca ngợi thơ văn  ông “đắc vô tà chi tư “ (có được cái nghĩ không … Tiếp tục đọc

Wednesday, August 30, 2017

Nhà nước đầu tiên của nước Thái là do người Vân Nam Trung Quốc dựng nên?

Tích Dã dịch và giới thiệu Văn minh sớm nhất của nước Thái (Kingdom of Thailand) là Văn minh Ban Thanh (Ban Chiang Culture), văn minh Ban Thanh sớm nhất đã bắt đầu từ năm 3.500 BC, cư dân Ban Thanh vào năm 3.500 BC đã biết sử dụng công cụ bằng đồng xanh, so … Tiếp tục đọc

Tuesday, August 29, 2017

Lưu Bá Ôn- Nhà mưu lược xây dựng triều Minh

Trích Mười Đại Mưu Lược Gia Trung Quốc Dịch giả : Phong Đảo Chủ biên : Tang Du Lưu Cơ, tự Bá ôn, người Thanh Điền, Triết Giang. Sinh vào năm thứ tư niên hiệu Chí Đại, đời vua Võ Tông nhà Nguyên, đỗ tiến sĩ năm thứ tư niên hiệu Chí Thuận (công nguyên 1333) … Tiếp tục đọc

Tuesday, August 22, 2017

“Mặt giả” của Phùng Vân Sơn

Trích từ sách “Thiên Quốc này chẳng thái bình” Tác giả Đào Đoản Phòng   Đỗ Trung Thành dịch Thái Bình Thiên Quốc là một cuộc vận động chính trị kỳ quặc trong lịch sử cận đại Trung Quốc. Đối với “Thiên quốc được xây dựng tại nhân gian” này, hơn trăm năm nay sự … Tiếp tục đọc

Monday, August 21, 2017

Thuyết Mác Xít và sự giải thích lịch sử bằng nguyên nhân kinh tế và xã hội

Nguyễn Thế Anh Tập san Sử Ðịa (1966) Học thuyết của Karl Marx đã xuất hiện vào một giai đoạn rất sôi nổi của lịch sử Tây phương, giai đoạn các cuộc cách mạng giữa thế kỷ thứ XIX; vì thế, học thuyết này đã tìm cách giải thích tình trạng xã hội bằng những … Tiếp tục đọc

Hồng Tuyên Kiều, chị cả của Thiên Quốc

Trích từ sách “Thiên Quốc này chẳng thái bình” Tác giả Đào Đoản Phòng  Đỗ Trung Thành dịch Nói tới Hồng Tuyên Kiều là nói tới một nhân vật siêu phàm, trong lịch sử gần 20 năm, từ khi manh nha đến lúc bị tiêu diệt của Thái Bình Thiên Quốc, nữ nhân được đề … Tiếp tục đọc

Sunday, August 20, 2017

Phong trào kháng thuế ở Bình Định năm 1908 và tổng đốc Tôn Thất Đạm

Tôn Thất Thọ Ngày 11.3.1908, phong trào kháng thuế bùng nổ đầu tiên ở Quảng Nam. Từ Quảng Nam, phong trào lan nhanh sang Quảng Ngãi, Bình Định. Ngày 6.4.1908, nhân dân Bình Định nổi dậy biểu tình chống thuế ở Bồng Sơn. Ngay sau đó, một đoàn biểu tình khoảng 500 người từ Quảng … Tiếp tục đọc

Friday, August 18, 2017

Việt Chiêm trường trận tân biên (Bài 1)

Chế An Tống sử chép: “Khai Bảo năm thứ 3 [970] khiển sứ cống phương vật gồm 1 con voi. Năm thứ 4 [971] Vương Tất Lợi Đa Bàn, Phó quốc vương Lý Nậu, vợ vương Quách thị, con Bồ Lộ Kê Ba La cùng khiển sứ vào cống (…) Thái Bình Hưng Quốc năm … Tiếp tục đọc

Monday, August 14, 2017

Văn minh Việt – Một sự thật lịch sử

Vũ Ngọc Phương Bài viết này là sự tổng hợp các sưu tầm và khảo cứu các tài liệu về Sử học, Khảo cổ học, Nhân chủng học, Lịch sử địa chất, và nhiều ngành khoa học khác trong nước và quốc tế. Đồng thời sưu tra các công trình nghiên cứu khoa học của … Tiếp tục đọc

Tuesday, August 8, 2017

Chúa Nguyễn Phúc Tần và trận hải chiến lịch sử năm 1644

Tôn Thất Thọ Nguyễn Phúc Tần (thường gọi là Hiền Vương) là vị Chúa thứ 4 của nhà Nguyễn. Ông là con thứ 2 của chúa Thượng Nguyễn Phúc Lan. Sách Đại Nam liệt truyện chép: “Một hôm Hy Tông (tức chúa Nguyễn Phúc Nguyên) ngự giá tới Quảng Nam, đi theo tháp tùng hộ … Tiếp tục đọc

Monday, August 7, 2017

Hải đăng Mũi Dinh được xây dựng năm nào?

Nguyễn Văn Nghệ Mũi Dinh (cap Padaran): nơi ghe thuyền qua lại cần lưu ý!    Dọc ven bờ biển Nam Trung Bộ có một địa danh gọi là Mũi Dinh. Étienne Aymonier đã ghi lại cách gọi địa danh Mũi Dinh bằng ba ngôn ngữ: “Ce massif a du(*) être une ile(*) jadis, ainsi … Tiếp tục đọc

Thursday, August 3, 2017

Bàn về thời điểm ra đời của bài thơ Nam Quốc Sơn Hà

Đặng Thanh Bình I. Bài thơ Nam Quốc Sơn Hà thực sự là tác phẩm gây nhiều tranh luận nhất từ trước tới nay, có 3 mối bận tâm chính đồi với tác phẩm này là: thời điểm sáng tác, tác giả của bài thơ và bản dịch tác phẩm. Trong bài này chúng ta … Tiếp tục đọc

Wednesday, August 2, 2017

Ngoại tộc dày xéo, cai trị Trung Quốc

Hồ Bạch Thảo Ngoại tộc dày xéo Trung Quốc không phải chỉ xảy ra trong một đời, cai trị Trung Quốc không phải chỉ có một thời ; Trung Quốc hàng năm phải nạp cống, dâng gái đẹp cho họ cũng không phải chỉ xảy ra trong một lần. Ngoại tộc thắng Trung Quốc nhờ võ … Tiếp tục đọc

Tuesday, August 1, 2017

Bằng chứng lịch sử về một đại tướng Tây Sơn chính sử bị bỏ sót

  Lê Ngân*      Triều Tây Sơn kể từ vua Thái Đức đến hết Cảnh Thịnh tồn tại được 24 nǎm (1778-1802).Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn nhưng công lao của Tây Sơn đối với lịch sử là rất vĩ đại.Hiếm có một triều đại nào trong lịch sử Việt Nam lập … Tiếp tục đọc

Cap Vartlla “thật” và Cap Varella “giả”

Nguyễn Văn Nghệ   Trên bản đồ Việt Nam do người Âu châu vẽ vào những thế kỷ trước cho thấy dọcbờ biển Việt Nam có một nơi mang tên “cap Varella” (mũi Varella). Ngoài ra cũng dọc theo bờ biển Việt Nam còn có một nơi mang tên “faux cap Varella” (mũi Varella giả). … Tiếp tục đọc